Zdrava sredina, zdravi ljudi, emisija 6, o uredjenju vodotokova

Uredjenje vodotokova u cilju prevencije poplava bio je jedan od prioriteta lokalne samouprave u prethodnom periodu, čime je mogućnost ove elementarne nepogode svedena na najmanju moguću meru do sada. Počev od Puste reke, preko Toplice i manjih vodotokova, koji umeju da naprave značajnu štetu, uglavnom u prolećnim mesecima, naročito krajem proleća, ali i usled otapanja snežnog pokrivača, kao bujični vodotokovi, krajem zimskog perioda, opština Doljevac intenzivno je radila na tome da zaštiti i domaćinstva i poljoprivredno zemljište, ali najpre ljudske živote od ćudi prirode.

Najveći deo posla je već urađen, ali posla ima i dalje, na čemu se intenzivno radi.-Opština Doljevac, prema Zakonu o vodama, nadležna je za uredjenje i brigu o vodotocima II reda, mada značajan doprinos dajemo i uredjenju vodotokova I reda, nad kojim je nadležno Javno-vodoprivredno preduzeće, odnosno Resorni vodoprivredni centar „Morava“ iz Niša. Ranije, najveće probleme imali smo izlivanjem Puste reke, pa je lokalna samouprava u saradnji sa nadležnima uredila imovinsko-pravne odnose kroz čitav tok Puste reke, u dužini od skoro 6 kilometara kroz opštinu Doljevac, što je omogućilo projektovanje i izvodjenje radova, kojima su otklonjeni uzroci plavljenja, kaže u izjavi za Radio Koprijan, načelnik za privredu i finansije u opštini Doljevac Jovica Pešić. –Sanaciju Puste reke koja je bila vredna preko milion evra, finansirala je država 2009.godine, dok je opština Doljevac uložila nekoliko miliona dinara za rešavanje imovinskih odnosa.

Da Toplica, inače mirna i pitoma reka, kad se razgoropadi, ne uništava generacijski rad stanovnika ovog kraja i nanosi štetu i ljudima i državi, pobrinuli su se nadležni, tako da su uredili njeno korito najvećim delom njenog toka kroz našu opštinu, a i dalje se radi na preostalim kritičnima tačkama, što se odnosi na deo Šarlinca, gde treba završiti radove kako bi zaštita od poplava bila efikasna. –Toplica je vodotok I reda, tako da smo mi u saradnji sa nadležnima, odradili dobar deo posla i rešili imovinske odnose, kako bi se realizovali radovi u Šarlincu, u delu izrade tzv. proseka i novog toka reke u zoni Šarlinca, čime ovo selo štitimo od velikih voda u najvećem delu toka. Da bi se posao doveo do kraja u prethodnih godinu i nešto dana uradjen je i nasip koji bi trebalo da ovo naselje štiti od stogodišnjih velikih voda po projektu i elaboratu koji je uradio nadležni Vodoprivredni institut „Jaroslav Černi“. Radovi još uvek nisu potpuno gotovi, opet zbog nerešenih imovinsko-pravnih odnosa na teritoriji opštine Žitoradja gde treba, na zapadnoj strani, da počne ovaj nasip, kako bi se obgrlilo selo Šarlinac. Ovo naselje bilo je plavljeno i atmosferskim vodama koje su dolazile iz severnog dela ovog naselja sa poljoprivrednog zemljišta, kako iz Katastarske opštine Šarlinac tako i zapadno od njega, jer takav je sliv tog područja, i iz KO Voljčinac, odnosno iz opštine Žitoradja, što je za posledicu imalo plavljenje na desetine domova. U cilju prikupljanja i kanalisanja tih voda opština Doljevac je odradila projektno-tehničku dokumentaciju i 2021. izgradila atmosferski kanal, čija je vrednosti oko 10 miliona dinara, preko firme „Erozija Timok“ iz Knjaževca, te je zahvaljujući tom kanalu zaštićeno puno kuća. Nasip je koštao preko 45 miliona dinara, preusmerenje toka reke preko 50 miliona, i sredstva je odvojila država, a opština Doljevac je uložila nekoliko miliona dinara opet za uredjenje imovinskih odnosa, dok, kada su u pitanju vodotokovi II reda opština radove u tom domenu finansira iz budžeta, ali imamo i veliku podršku i pomoć države. Bitno je pomenuti da je zbog erozije kanala došlo i do blagog urušavanja, ali s obzirom na to da je kanal bio u garantnom roku, firma koja ga je radila, sanirala je kanal i vratila ga u prvobitno stanje, ističe Pešić.

Jedna od kritičnijih deonica na Toplici bila je i lokacija Doma za odrasla stara i invalidna lica u Doljevcu, s obzirom na to da je ovaj objekat izgradjen uz samu obalu reke, što je stvaralo velike probleme korisnicima ustanove i zaposlenima, ali i pričinjavalo znatnu materijalnu štetu pri porastu nivoa Toplice, koja je u ranijem periodu plavila zgradu Doma, ali i okolna polja, kao i jedan broj kuća sa suprotne strane, u Orljanu, ali je posle izvodjenja potrebnih radova pre nekoliko godina radova i taj problem rešen.

Ovu investiciju finansirale su Srbija vode. Obavljeni su radovi na poboljšanju protočnosti korita, okolni teren je očišćen od rastinja, korito kod samog Doma malo izmešteno, uredjen nasip sa jedne i druge strane reke i izvršeno nasipanje drobljenim kamenom.

Pored navedenog, regulisano je i priobalje Jugbogdanovačke reke kod ušća u Toplicu, a još jedna deonica kojoj je posvećena pažnja je Malošište, odnosno kanal koji prolazi kroz ovo mesto, dok bi u narednom periodu, prema Pešićevim rečima, još trebalo urediti i potok koji se sa Niške deponije sliva ka Belotincu. -Kao što mi pomaženo nadležnim vodoprivednim preduzećima tako i oni, u okviru svojih nadležnosti, brinu o našim vdootokova II reda, pa bih izdvojio neke od poslova koje su uradili iz Vodoprivednog centra „Morava“ u prethodnoj godini, poput kanala u Malošištu u dužini od 408 metara, čisćenjem od rastinja, raznih nanosa i slično i time zaštitili centralni deo Malošišta od plavljenja. Od vodotokova II reda koji trenutno najviše ugrožavaju područje opštine Doljevac izdvojio bih Kruševicu, odnosno kanal koji ide od Niške deponije, prikuplja vode koje zagadjuje poljoprivredno zemljište u više katastarskih opština, jer je specifičnost tog kanala to da se on ne uliva u neki veći tok, nego se razliva po KO Belotinac, ali i u susednom Gornjem i Donjem Medjurovu, Bubnju, Pasi Poljani i zagadjuje preko 100 hektara poljoprivrednog zemljišta. Da bi se taj problem rešio treba uraditi najpre planske osnove i izraditi projektno-tehničku dokumentaciju. Za sada je ideja, a u konsultaciji sa stručnjacima, da se kraj tog kanala koji se završava na severnoj strani Belotinca, preusmeri ka Južnoj Moravi, ka zapadnoj strani, provuče ispod pruge i ulije u Južnu Moravu kod Batušinca, u opštini Merošina. Obavili smo razgovore i ove godine se radi izmena Prostornog plana opštine Merošina, pa je ova ideja ušila u taj dokument, a opština Doljevac radi na izmeni uredjenih osnova naselja Belotinac što je osnova za dalje projektovanje i izvodjenje radova na preusmeravanju ovog kanala. Inače, što se uređenja Kruševičkog toka tiče s obzirom na to da on uzima i vodu sa deponije, očekujemo i pomoć grada Niša i u toku izvodjenja radova i u planskom aspektu, kako bismo taj posao doveli do kraja.

Bitno je na kraju emisije naglasiti i da je nedopustivo da pojedini stanovnici ovog kraja potoke i reke koriste kao smetlišta. Pored svega ostalog takva praksa je i opasna, jer pri porastu nivoa reka začepljenja koja nastaju mogu biti uzrok plavljenja okolnog terena. Ili drugim rečima reka nam može vratiti sve ono što smo u nju bacili. Razmislite o tome pre nego što nekom sledeći put padne na pamet da otpad baci tamo gde mu svakako nije mesto.